Aidatın kaynağı: işletme projesi
İşletme projesi, binanın bir yıllık gider tahminidir. Yönetici hazırlar, kat malikleri kurulu onaylar. Projede her gider kalemi ve her bağımsız bölümün bu giderlere düşen payı yazılıdır. Aylık aidat, bu payların toplamıdır.
Eşit paylaşılan giderler
Yönetim planında aksine bir hüküm yoksa kanun şu giderlerin bağımsız bölümler arasında eşit paylaştırılmasını öngörür:
- Kapıcı ya da bina görevlisi giderleri
- Kaloriferci giderleri
- Bekçi giderleri
- Bahçıvan giderleri
Arsa payına göre paylaşılan giderler
Şu giderler ise her bağımsız bölümün arsa payı oranında paylaştırılır:
- Bina sigortası primi
- Ortak yerlerin bakım, koruma ve onarım giderleri (çatı, cephe, asansör, ortak tesisat gibi)
Arsa payı tapuda yazılıdır ve genellikle bağımsız bölümün büyüklüğü ve konumuyla ilişkilidir. Büyük dairenin payı daha yüksektir.
Örnek hesap
Arsa payları 1000 üzerinden belirlenmiş, 10 bağımsız bölümlü bir apartman düşünelim. Aylık giderin 8.000 TL'si eşit paylaşılan (görevli ve bahçıvan), 12.000 TL'si arsa payına göre paylaşılan (bakım, onarım, sigorta) giderlerden oluşsun.
| Bağımsız bölüm | Arsa payı | Eşit pay | Arsa payı oranında | Aylık aidat |
|---|---|---|---|---|
| Daire 1 (2+1) | 80/1000 | 800 TL | 960 TL | 1.760 TL |
| Daire 6 (3+1) | 100/1000 | 800 TL | 1.200 TL | 2.000 TL |
| Daire 10 (çatı dubleks) | 140/1000 | 800 TL | 1.680 TL | 2.480 TL |
Tablodaki rakamlar yalnız hesabın nasıl yapıldığını göstermek içindir; her binanın gideri ve arsa payları farklıdır.
Yönetim planı farklı diyorsa?
Kanundaki paylaşım kuralı, yönetim planında aksine hüküm yoksa uygulanır. Yönetim planınız giderlerin başka bir yöntemle paylaştırılmasını öngörüyorsa önce ona bakılır. Bu yüzden devraldığımız her binada ilk okuduğumuz belge yönetim planıdır.
"Daireyi kullanmıyorum, aidat ödemem" olur mu?
Kanuna göre kat maliki, ortak yerlerden ve tesislerden yararlanmaktan vazgeçtiğini ileri sürerek bu giderlere katılmaktan kaçınamaz. Yazlık sitelerde ve boş dairelerde en sık karşılaştığımız tartışma budur.
Aidat geç ödenirse ne olur?
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 20. maddesine göre payına düşen gideri zamanında ödemeyen kat maliki, ödenmeyen tutar için aylık yüzde beş gecikme tazminatı öder. Biz önce hatırlatma ve yazılı bildirimle başlarız; gerekirse kurul kararıyla yasal takip için dosyayı hazırlarız.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun genel hükümlerine dayanır. Binanızın yönetim planı farklı düzenlemeler içerebilir; özel durumunuz için hukuki destek almanızı öneririz.